„Każdy sukces zaczyna się od decyzji, by spróbować”.
John F. Kennedy
W dniu 15 grudnia 2025 roku ogłoszono wyniki części pisemnej zawodów okręgowych VII Olimpiady Literatury i Języka Polskiego dla Szkół Podstawowych. Wzięły w nich udział uczennice klas ósmych: Wiktoria Dereniowska i Maja Smoleń, które w Instytucie Polonistyki i Dziennikarstwa Uniwersytetu Rzeszowskiego najpierw przez 120 minut pisały pracę historycznoliteracką w formie rozprawki na jeden z zaproponowanych tematów, a następnie w ciągu 90 minut rozwiązywały test z gramatyki współczesnego języka polskiego, obejmującego fonetykę, słowotwórstwo, fleksję i składnię, a także słownictwo i frazeologię.
W bieżącym roku szkolnym uczestnicy zostali zobligowani do zapoznania się z następującymi lekturami:
1. Marcin Szczygielski, „Antosia w bezkresie”, Warszawa 2022.
2. Maria Strzelecka, „Beskid bez kitu”, Rzeszów 2020.
3. Cezary Harasimowicz, „Bieta”, Warszawa 2024.
4. Uri Orlev, „Wyspa na ulicy Ptasiej”, Warszawa 2011.
5. Dorota Combrzyńska-Nogala, „Odysejki”, Łódź 2023.
6. Paweł Beręsewicz, „Mąciciel”, Łódź 2023.
7. Stanisław Lem, „Kongres futurologiczny”, Kraków 2025.
8. Dorota Terakowska, „Samotność bogów”, Kraków 1998.
9. Wit Szostak, „Wichry Smoczogór”, Warszawa 2003.
10. Ursula K. Le Giun, „Czarnoksiężnik z Archipelagu”, Warszawa 1983.
Zadanie podczas drugiego etapu polegało na zredagowaniu w oparciu o literaturę piękną, w tym wskazaną w zestawie lektur, rozprawki na jeden z tematów:
1. Bohaterowie „Mąciciela” zostali zaproszeni do Amonu ze względu na „piękno swojego umysłu”. Jak można rozumieć te słowa? Którzy bohaterowie innych utworów również zasługują, Twoim zdaniem, na takiej określenie? Uzasadnij swój wybór.
2. Przed czym przestrzegają swoich czytelników twórcy fantastycznych i realistycznych opowieści? Które przedstawione przez nich przykłady zagrożeń wydają Ci się najbardziej przekonujące i dlaczego?
3. „Dopiero od niedawna wiem, że całe zło wynika z niezrozumienia, z przekonania każdej ze stron, że to ona ma rację” („Samotność bogów”). Jak rozumiesz te słowa? Wyjaśnij ich znaczenie na podstawie losów bohaterów / bohaterek powieści fantastycznych i realistycznych.
4. Czy dobro może zwyciężyć w świecie, w którym dominuje zło? Porównaj sposoby postępowania bohaterów wybranych utworów, pozwalające im zachować godność w sytuacjach, które są dla nich wyzwaniem.
5. Odwołując się do konkretnych przykładów postaw i zachowań postaci literackich, rozważ, od czego zależą dobre relacje miedzy ludźmi.
Wychowanki Pana Waldemara Kilara poradziły sobie bardzo dobrze z zadaniami, uzyskując – po ocenie ich wypowiedzi przez pracowników naukowych uczelni – przepustkę do części ustnej zawodów, która przebiegnie w formie rozmowy z jurorami na temat wierszy wybranych w bieżącej edycji olimpijskich zmagań. W tym roku zaproponowano liryki Franciszka Karpińskiego („Na posąg Czarnieckiego w Tykocinie”, „Pieśń poranna”, „Do Marcina Badeniego, kawalera Orderu Świętego Stanisława, przyjaciela”), Cypriana Kamila Norwida („Omyłka”, „Co? jej powiedzieć”, „Sfinks (II)”), Kazimiery Iłłakowiczówny („Gromnice”, „Po co te wiersze”, „Księżycowy paw”), Mirona Białoszewskiego („Ballada o zejściu do sklepu”, „Sprawdzone sobą”, „Szare eminencje zachwytu”) i Joanny Kulmowej („Zegary”, „Baran spektakularny”, „Dorośli”).
Sumaryczny wynik z części pisemnej zawodów (rozprawka i test językowy) i części ustnej (analiza i interpretacja wylosowanego wiersza) złożą się na wynik końcowy, który zagwarantuje udział w zawodach centralnych jedynie nielicznym – najlepszym z najlepszych w całej Polsce. Uczestnicy finałowych zmagań z automatu zostają zwolnieni z egzaminu ósmoklasisty i powalczą o splendor, czyli tytuł laureata. Wielkie wyzwanie stoi zatem przed Wiktorią Dereniowską i Mają Smoleń. Trzymamy kciuki! Część ustna odbędzie się na Uniwersytecie Rzeszowskim 24 stycznia 2026 roku. Powodzenia!
Olimpiada uczy wszechstronnego odbioru, analizy i interpretacji tekstów kultury, a także budowania spójnej wypowiedzi ustnej i pisemnej na tematy związane bezpośrednio z największymi arcydziełami literatury polskiej i światowej oraz innymi tekstami kultury. Ważną częścią programu olimpiady jest kształcenie językowe. Konkurs służy ugruntowaniu wysokiej rangi języka polskiego i literatury polskiej w życiu społecznym, przyczynia się też do głębszego rozpoznania narodowej i europejskiej tradycji literackiej oraz tożsamości kulturowej.
